Pierwsze lata życia dziecka stanowią podstawę do prawidłowego rozwoju człowieka dorosłego. Wszelkie nieprawidłowości zauważone w tym okresie wymagają interwencji diagnostycznej oraz terapeutycznej. Wczesne wspomaganie rozwoju to system skoordynowanych działań wspierających rozwój małego dziecka oraz jego rodziny od momentu wykrycia niepełnosprawności lub zagrożenia niepełnosprawnością do podjęcia nauki w szkole podstawowej.
Celem zajęć Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka jest systematyczne dążenie do poprawy jakości życia dziecka, zapobieganie występowaniu lub pogłębianiu się nieprawidłowości w jego rozwoju psychoruchowym, pomoc dziecku w pełnym wykorzystaniu potencjału rozwojowego, jakim dysponuje w zakresie funkcji poznawczych, rozwoju ruchowego, komunikacji i kontaktów społecznych, pomoc w stopniowym osiąganiu coraz większej autonomii i samodzielności.
Nie ma jednej, niezawodnej recepty na wspieranie dziecka z problemami rozwojowymi. Każdy maluch rozwija się w innym tempie, ma swoje uzdolnienia i specyficzne trudności. Dlatego wszystkie działania powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka.
Jak uzyskać wsparcie w ramach WWR?
Aby dziecko mogło korzystać z zajęć Wczesnego Wspomagania Rozwoju w naszej Placówce, niezbędne jest przejście przez kilka etapów. Proces ten obejmuje następujące kroki:
1. Zgłoszenie do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej w tym również poradni specjalistycznej– rodzice lub prawni opiekunowie zgłaszają się do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, z wnioskiem o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.
2. Diagnoza dziecka – specjaliści z poradni (psycholog, pedagog, logopeda i inni w zależności od potrzeb) przeprowadzają szczegółową diagnozę funkcjonowania dziecka, uwzględniając wszystkie sfery jego rozwoju.
3. Wydanie opinii – na podstawie diagnozy zespół specjalistów wydaje opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, która jest dokumentem uprawniającym do korzystania z zajęć.
4. Zgłoszenie do Placówki – rodzice z otrzymaną z poradni opinią zgłaszają się do naszej Placówki.
W ramach wczesnego wspomagania rozwoju zapewniamy:
– opracowanie i realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania
– pomoc psychologiczno – pedagogiczną
– systematyczną ocenę postępów w rozwoju dziecka
– opracowanie specjalistycznych opinii na wniosek rodziców
– pomoc rodzicom (konsultacje, porady, instruktaż, wsparcie psychologiczne).
Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju są bezpłatne Wymiar zajęć wynosi od 4 do 8 godzin miesięcznie. Dzieci kwalifikowane są do poszczególnych zajęć terapeutycznych adekwatnie do ich indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych, zgodnie z zaleceniami zawartymi w Opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.
W ramach WWRD proponujemy następujące rodzaje zajęć:
ZAJĘCIA OGÓLNOROZWOJOWE
głównym celem zajęć jest wszechstronna stymulacja rozwoju dziecka uwzględniająca jego aktualne możliwości i deficyty. Po przeprowadzeniu oceny funkcjonowania dziecka w poszczególnych sferach wytyczone zostają kierunki oddziaływań i opracowane szczegółowe cele, które zostają zawarte w Indywidualnym Programie Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka. Sposób realizacji założonych celów dostosowany jest do wieku i możliwości psychofizycznych dzieci. Niezwykle istotny jest przepływ informacji między terapeutami pracującymi z dzieckiem, umożliwia on ujednolicenie podejmowanych działań. Dzięki współpracy z rodzicami, którzy otrzymują instruktaże do pracy w domu oddziaływania są kontynuowane, co zwiększa szansę na ich efektywność. Coroczna ewaluacja postępów i trudności pozwala na modyfikowanie programów zgodnie z aktualnym sposobem funkcjonowania dzieci.
Podczas zajęć dzieci:
– rozwijają kompetencje społeczne i komunikacyjne;
– doskonalą funkcje analizatora słuchowego (takie, jak: analiza, synteza, różnicowanie);
– rozwijają kompetencje społeczno – emocjonalne poprzez naukę nawiązywania i podtrzymywania interakcji społecznych, przestrzegania zasad i norm, analizę sytuacji społecznych oraz kształtowanie prawidłowych postaw społecznych;
– usprawniają koncentrację uwagi;
– rozwijają umiejętności matematyczne, takie, jak: segregowanie, przeliczanie, porównywanie, szeregowanie, kodowanie;
– usprawniają motorykę małą i dużą;
– rozwijają myślenie twórcze.
TERAPIA LOGOPEDYCZNA I NEUROLOGOPEDYCZNA
Zajęcia logopedyczne w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka obejmują działania związane z kształtowaniem i wspieraniem rozwoju mowy, języka i komunikacji u dzieci, które doświadczają trudności w porozumiewaniu się, w tym u dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Oddziaływania te obejmują usprawnianie wszystkich funkcji poznawczych, emocjonalnych i motorycznych, które stanowią fundament rozwoju językowego. Każde spotkanie jest dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka i ma charakter zabawowy, wspierający i relacyjny. Uwzględniają w swoich treściach całościowo przebiegający rozwój dziecka, obejmują jego wszystkie zaburzone funkcje, w szczególności te, które z mową mają bezpośredni związek, jak np.: spostrzeganie, różnicowanie i kojarzenie wzorów słuchowych, wzrokowych, kinestetycznych. Terapia uwzględnia również naukę karmienia i picia u dzieci z dysfagią. W pracy terapeutycznej wykorzystywane są różnorodne metody i techniki dobrane do wieku, możliwości oraz rodzaju trudności dziecka. Wśród nich znajdują się m.in.: metoda krakowska, metoda werbo-tonalna, metody sensoryczne, metoda komunikacyjna, metoda kognitywna, dzienniki wydarzeń z życia dziecka W. Zuziowej, MTG – Manualne Torowanie Głosek E. Wianeckiej, program „Słucham i uczę się mówić” E. Wianeckiej, programy komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) m.in. Makaton, PECS, piktogramy, gesty, tablice komunikacyjne i komunikatory elektroniczne, masaż logopedyczny, ustno-twarzowa regulacyjna terapia Castillo-Moralesa, terapia miofunkcjonalna. Podczas terapii logopeda prowadzi ćwiczenia usprawniające motorykę narządów artykulacyjnych, oddech, fonację, słuch fonemowy, rozwój słownictwa oraz budowanie struktur gramatycznych, ćwiczenia komunikacyjne w zakresie tworzenia form dialogowych i monologowych, w tym opisu i opowiadania, budowanie wiedzy o otaczającym świecie w umysłach dzieci, podtrzymywanie spontanicznej aktywności słownej, wprowadzanie alternatywnych form porozumiewania się, rozwijanie sprawności komunikacyjno-społecznej, sytuacyjnej i pragmatycznej, praca nad rozumieniem mowy oraz znaczeniem słów, poleceń, pytań, kształcenie poprawności artykulacyjnej.
Terapia logopedyczna i neurologopedyczna w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka to proces holistyczny, który obejmuje rozwój mowy, komunikacji, emocji i relacji społecznych. To nie tylko ćwiczenia artykulacyjne i oddechowe, ale przede wszystkim towarzyszenie dziecku w jego indywidualnej drodze do porozumiewania się z otoczeniem.
TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ
Integracja sensoryczna to neurologiczna zdolność mózgu do odbierania, przetwarzania i integrowania informacji sensorycznych pochodzących z własnego ciała i otoczenia. Jest fundamentem rozwoju umiejętności takich jak mowa, zachowanie, koncentracja czy koordynacja ruchowa. Zajęcia integracji sensorycznej odbywają się w specjalnie wyposażonej sali , w której wykorzystuje się sprzęt, taki jak huśtawki, piłki sensoryczne, materace czy różnego rodzaju urządzenia do stymulacji dotykowej, przedsionkowej i proprioceptywnej.
Celem zajęć jest poprawa zdolności dziecka do odbierania bodźców w sposób efektywny i prawidłowy. Terapia pomaga dzieciom lepiej reagować na bodźce płynące z otoczenia, co w konsekwencji pozwala im prawidłowo funkcjonować w życiu codziennym, zarówno w szkole, jak i w kontaktach z rówieśnikami oraz w aktywnościach fizycznych.
TERAPIA RUCHOWA
Terapia ruchowa to zajęcia prowadzone przez fizjoterapeutów- oligofrenopedagogów, których program opracowywany jest indywidualnie dla każdego dziecka, dostosowany do jego możliwości psychofizycznych a cele ustalane są wspólnie z rodzicami oraz zespołem terapeutycznym pracującym z danym dzieckiem. Całość oddziaływań fizjoterapeutycznych zawartych w programie zgodna jest z aktualnymi zaleceniami lekarskimi, bazuje na potencjale dziecka oraz skierowana jest na zwiększanie samodzielności, normalizację napięcia mięśniowego, wzmacnianie siły mięśniowej, osiąganie kolejnych etapów rozwoju motorycznego, aż w końcu przygotowanie uczestników zajęć pod względem ruchowym do realizacji obowiązku szkolnego. Fizjoterapeuci pracują według koncepcji NDT-Bobath oraz w zależności od potrzeb wykorzystują inne metody rehabilitacji m.in. Vojty, Bobath Baby, masaż, terapię manualną, FDM, Zogę, PNF, ScarWork, Kompleksową Terapię Przeciwobrzękową, Globalną Terapię Stóp, terapię ręki, terapię skolioz, techniki osteopatyczne, taping. Niektóre dzieci po wykluczeniu przeciwwskazań kwalifikowane są do terapii w kombinezonie SpiderSuit. Zajęcia ruchowe wpływają na zahamowanie dalszego postępu choroby i przyczyniają się do zwiększenia ruchomości w stawach oraz zwiększenia siły mięśniowej, podnosząc lepszą funkcjonalność organizmu jako całości. Doskonale wyposażone sale rehabilitacyjne umożliwiają pracę zarówno w tradycyjny sposób, jak i pozwalają urozmaicić żmudną rehabilitację o elementy zabawy i rywalizacji.
TERAPIA RĘKI
Głównym celem terapii ręki jest usprawnianie funkcji percepcyjno – motorycznych, dzięki którym dziecko osiągnie optymalny poziom w zakresie samoobsługi, sprawności manualnych oraz grafomotoryki. Podczas zajęć dzieci wykonują różnorodne ćwiczenia manualne, sensoryczne i ruchowe, które wspierają: rozwój mięśni dłoni, prawidłowy chwyt, koordynację wzrokowo-ruchową, koordynację między dłońmi, koncentrację oraz utrzymywanie prawidłowej postawy ciała. Zajęcia odbywają się w przyjaznej atmosferze, a każda aktywność jest dostosowana do wieku i możliwości dziecka. Dzięki terapii ręki dzieci nabywają większej sprawności manualnej, co ułatwia im wykonywanie codziennych czynności oraz zwiększa pewność siebie w środowisku przedszkolnym i domowym.
Podczas każdych zajęć realizowane są serie ćwiczeń: wzmacniających stabilizację centralną i mięsnie posturalne, usprawniających i stabilizujących obręcz barkową, doskonalących ruchy pronacji i supinacji przedramienia, rozwijających sprawność nadgarstka, dłoni i palców, rozwijających współpracę obu rąk, grafomotorycznych. Ćwiczenia dobierane są indywidualnie dla każdego uczestnika zajęć w zależności od możliwości funkcjonalnych i dostosowywane są do jego potrzeb.
WSKAZANIA DO TERAPII:
- trudności w planowaniu ruchowym,
- problemy z koordynacją pracy obu rąk,
- problemy z nauką samoobsługi, jak ubieranie się, zapinanie guzików,
- nieadekwatne dostosowanie siły i szybkości ruchów do wykonywanej czynności,
- zaburzenia sprawności grafomotorycznej – dziecko nie lubi lub nie umie wycinać, rysować, malować, ma niedokładne i niestaranne pismo,
- trudności w trzymaniu kredek czy ołówka, nieprawidłowy chwyt pisarski
- trudności z koncentracją,
- nieprawidłowa postawa ciała,
- niechęć do dotykania różnych faktur,
- zaburzenia koordynacji oko–ręka,
- zaburzenia napięcia mięśniowego w obrębie obręczy barkowej lub całego ciała (wzmożone bądź obniżone napięcie mięśniowe).
MUZYKOTERAPIA
Głównym celem muzykoterapii jest stymulacja rozwoju dzieci za pomocą muzyki. Na sesjach wykorzystywane są różne metody i formy pracy, między innymi: podejście Muzykoterapii Kreatywnej Paula Nordoffa i Clive’a Robbinsa, elementy Mobilnej Rekreacji Muzycznej Macieja Kieryła, elementy systemu C. Orffa, elementy choreoterapii, aktywnego słuchania, relaksacji. Muzykoterapia może przybierać różne formy oddziaływania terapeutycznego. Forma aktywna – pełna ekspresji, ruchu, improwizacji – szczególnie pożądana do wyrażania własnych uczuć i emocji. Forma receptywna natomiast polega na słuchaniu określonego rodzaju muzyki, która spełnia funkcję terapeutyczną. Poprzez działania muzykoterapeutyczne dzieci mogą nabywać praktyczne doświadczenia w zakresie rozwoju komunikacji, koncentracji, percepcji słuchowej i sprawności motorycznej. Dzięki technikom improwizacyjnym uczestnicy mają możliwość w bezpieczny sposób odreagować negatywne emocje, wyrazić i przekazać swoje uczucia. Podczas sesji wykorzystywane są instrumenty melodyczne, instrumenty perkusyjne, kolorowe rekwizyty, pomoce dydaktyczne. Prowadzone są zabawy muzyczno – ruchowe, ćwiczenia rytmiczne, metryczne, autoorientacyjne, elementy tańca, muzykowanie. Na sesjach muzykoterapii liczy się fakt, czy dziecko angażuje się w prowadzone działania i w jakim stopniu dzięki muzyce rozwija się jego komunikacja, obniża napięcie, wzrasta sprawność ruchowa i aktywność poznawcza.
Wszystkie aktywności muzyczne dostosowane są do możliwości psychofizycznych małego dziecka, a zajęcia oprócz funkcji terapeutycznych dostarczają dziecku wiele uśmiechu i radosnych przeżyć.
HYDROTERAPIA
to dziedzina wykorzystująca wodę do celów relaksacyjnych, leczniczych oraz rehabilitacyjnych. Zajęcia na basenie prowadzone są w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka przez wysoko wykwalifikowaną kadrę terapeutów. W trosce o jakość, komfort pracy ale przede wszystkim bezpieczeństwo dziecka, zajęcia te prowadzone są w sposób indywidualny. Stosowane metody w trakcie hydroterapii to między innymi Metoda Halliwick, PNF w wodzie, ćwiczenia na desce, ćwiczenia wypornościowe oraz oddechowe. Głównym celem oraz założeniem terapii w wodzie jest kontrola równowagi oraz ruchu własnego ciała, kształtowanie prawidłowych wzorców ruchowych, osiągnięcie poczucia bezpieczeństwa i niezależności w wodzie, a także nauka bezpiecznego poruszania się po jej powierzchni i pod nią. Podstawowym założeniem zajęć na basenie jest wspieranie rozwoju psychicznego, społecznego ale przede wszystkim ruchowego, dlatego też zajęcia te dedykowane są dla każdego dziecka.
USPRAWNIANIE WIDZENIA:
zajęcia prowadzone są przez specjalistę – tyflopedagoga. Po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej oraz zaleceń zawartych w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka opracowywany zostaje program zawierający zestaw ćwiczeń mających na celu rozwój funkcji deficytowych. Uwzględniając wiek dziecka, jego aktualne możliwości psychofizyczne oraz rodzaj zaburzenia wykonuje się ćwiczenia z zakresu fiksacji, wodzenia, analizy i syntezy wzrokowej, pamięci wzrokowej, koordynacji wzrokowo – ruchowej, itp. Wykorzystywane podczas zajęć zabawki i pomoce dydaktyczne dobierane są odpowiednio do wieku uczestnika, jego aktualnych możliwości z uwzględnieniem sfery najbliższego rozwoju. Rodzice otrzymują zalecenia do pracy w domu.
HIPOTERAPIA:
Hipoterapia to jedna z najbardziej naturalnych i przyjaznych form terapii. Jej wyjątkowość polega na tym, że koń staje się nie tylko środkiem terapeutycznym, ale przede wszystkim partnerem dziecka. Dzięki połączeniu ruchu konia, jego ciepła, rytmu i łagodności z odpowiednio dobranymi ćwiczeniami, hipoterapia wspiera wszechstronny rozwój dziecka – fizyczny, emocjonalny, poznawczy i społeczny.
Podczas zajęć koń porusza się w stępie, przekazując jeźdźcowi (dziecku) trójwymiarowy ruch, który bardzo przypomina wzorzec ludzkiego chodu. Dzięki temu ciało dziecka naturalnie reaguje – poprawia się równowaga, napięcie mięśniowe i koordynacja. Równocześnie dziecko uczy się skupienia, samoregulacji, kontroli nad własnym ciałem oraz zaufania do terapeuty i konia. To terapia, która łączy naukę, zabawę i emocje. Każdy ruch, każdy gest konia ma znaczenie a więź, jaka się rodzi między dzieckiem a zwierzęciem, jest niepowtarzalna i niezwykle motywująca.
Hipoterapia oddziałuje na wiele obszarów rozwoju dziecka:
Sfera fizyczna
- poprawa postawy ciała i stabilizacji tułowia,
- rozwijanie równowagi, koordynacji i reakcji równoważnych,
- normalizacja napięcia mięśniowego,
- wzmacnianie mięśni odpowiedzialnych za prawidłowy chód i utrzymanie pionowej postawy,
- stymulacja zmysłu równowagi i czucia głębokiego (propriocepcji).
Sfera komunikacji i społeczna
- rozwijanie umiejętności nawiązywania kontaktu,
- wzmacnianie relacji z terapeutą i otoczeniem,
- budowanie zaufania i poczucia bezpieczeństwa,
- uczenie odpowiedzialności, cierpliwości i empatii wobec zwierząt.
Sfera emocjonalna
- wyciszenie i redukcja napięcia,
- zwiększenie poczucia własnej wartości i wiary we własne możliwości,
- przełamywanie lęków, otwieranie się na nowe doświadczenia,
- budowanie motywacji do działania i podejmowania wysiłku.
Sfera poznawcza
- rozwijanie koncentracji uwagi,
- ćwiczenie planowania, podejmowania decyzji i przewidywania skutków działań,
- wspieranie integracji sensorycznej i orientacji w przestrzeni.
Jak przebiegają zajęcia?
Każde spotkanie z koniem ma spokojny, bezpieczny i przewidywalny rytm, co jest szczególnie ważne dla dzieci z zaburzeniami rozwojowymi.
- Powitanie i przygotowanie konia – dziecko wita się z koniem, może go pogłaskać, wyczesać lub podać smakołyk. To moment budowania więzi i zaufania.
- Część główna – ćwiczenia na koniu – w zależności od potrzeb dziecka, wykonywane są ćwiczenia poprawiające równowagę, napięcie mięśniowe, koordynację. Dziecko może siedzieć przodem, bokiem, tyłem lub leżeć – w każdej pozycji ciało pracuje w inny sposób.
- Zakończenie – pożegnanie z koniem, wyciszenie, rozmowa z terapeutą o tym, co się działo podczas zajęć.
Czas trwania zajęć wynosi zwykle od 30 do 60 minut. Pracujemy indywidualnie lub w małych grupach, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Koń biorący udział w terapii jest spokojny, odpowiednio przeszkolony i dobrze znosi kontakt z dziećmi. Hipoterapia daje dziecku coś, czego nie da się zastąpić żadną inną formą terapii - żywy, reagujący kontakt z koniem. To doświadczenie bliskości, spokoju i współpracy, które otwiera dziecko na świat i drugiego człowieka. Dla wielu dzieci hipoterapia to czas radości, poczucia sukcesu i przełamywania barier. Dbamy o indywidualne podejście, bezpieczeństwo oraz przyjazną atmosferę. Każde spotkanie jest dla dziecka szansą na rozwój, zabawę i budowanie pozytywnych emocji. Wierzymy, że kontakt z koniem to nie tylko terapia – to także droga do samodzielności, spokoju i radości.